Geçiş Sürecinde Downtime Yönetimi ve DNS Geçiş Stratejisi

DNS Geçiş Stratejisi Nedir? DNS geçiş stratejisi, eski platformdan Shopify’a domain yönlendirmesi yapılırken mağazanın satışa kapalı kaldığı süreyi (downtime) en aza indirmek için DNS kayıtlarının, TTL değerlerinin ve yayına alma sırasının önceden planlanmasıdır.

Doğru planlanmamış bir DNS geçişi, saatlerce hatta günlerce mağazanın erişilemez olmasına veya sipariş verisinin iki sistem arasında bölünmesine yol açabilir. Organik trafik kaybını önleme checklist’inde anlatılan SEO adımlarının hiçbiri, mağaza satışa kapalıyken işe yaramaz bu yüzden downtime yönetimi geçişin en kritik operasyonel halkasıdır.

WooCommerce, Ticimax, IdeaSoft, Akinon veya başka bir platformdan geliniyor olsun, DNS geçişinin fiziği değişmez: domain sağlayıcısındaki kayıt güncellenir, bu güncelleme dünya genelindeki DNS sunucularına kademeli yayılır ve bu yayılım tamamlanana kadar bazı ziyaretçiler eski, bazıları yeni siteyi görür. Bu geçiş penceresinin ne kadar öngörülebilir yönetildiği, mağazanın “kesintisiz” mi yoksa “günlerce kesintili” mi geçiş yaptığını belirler.

DNS Geçişi Öncesi Neler Hazırlanmalı?

DNS geçişi öncesi en kritik adım, mevcut DNS kaydının TTL (Time to Live) değerinin geçişten 24-48 saat önce düşürülmesidir; bu, değişikliğin dünya genelinde daha hızlı yayılmasını sağlar.

1. Mevcut DNS sağlayıcısında A kaydı ve CNAME kayıtlarının TTL değeri 300 saniyeye (5 dakika) düşürülür.
2. Shopify tarafında domain bağlantısı (Settings → Domains) önceden yapılandırılır ama henüz aktif hale getirilmez.
3. Yeni Shopify mağazası, geçiş öncesi test/staging aşamasında myshopify.com alt domaininde tam olarak test edilir.
4. Geçiş günü ve saati, mağazanın en düşük trafik aldığı zaman dilimine (genelde gece yarısından sonra) planlanır.

İpucu: TTL değeri düşürülmeden yapılan bir DNS değişikliği, eski kayıtların 24-72 saat önbellekte kalmasına neden olabilir. Bu basit adım, downtime süresini saatlerden dakikalara indirir.

DNS Kayıt Türleri Geçişte Nasıl Rol Oynar?

DNS geçişinde dört kayıt türü kritik rol oynar: A kaydı (domain’i IP adresine bağlar), CNAME (alt domainleri yönlendirir), MX (e-posta sunucusunu belirler) ve TXT (doğrulama ve güvenlik kayıtları); bunlardan yalnızca A ve CNAME Shopify’a yönlendirme için değişir, MX ve TXT kayıtlarına dokunulmamalıdır.

Kritik Not: MX kayıtlarının yanlışlıkla silinmesi veya üzerine yazılması, kurumsal e-posta akışının tamamen durmasına neden olur. DNS panelinde değişiklik yapmadan önce mevcut tüm kayıtların ekran görüntüsü alınmalı ve yalnızca A/CNAME kayıtları hedeflenerek değişiklik yapılmalıdır.

Geçiş Günü Hangi Sırayla İlerlenmeli?

Geçiş günü sırası, eski sistemde son siparişlerin alınıp durdurulmasından yeni sistemde ilk siparişin test edilmesine kadar net bir zaman çizelgesi izlemelidir.

Kritik Not: Ödeme sağlayıcısının canlı API anahtarlarının geçiş öncesi test edilmemesi, DNS geçişi teknik olarak başarılı olsa bile siparişlerin ödeme adımında düşmesine neden olabilir. Canlıya geçmeden en az bir gerçek test siparişi tamamlanmalı.

Ödeme Sağlayıcısı Testleri Hangi Senaryoları Kapsamalı?

Ödeme testleri en az dört senaryoyu kapsamalıdır: başarılı kart ödemesi, 3D Secure doğrulamalı ödeme, yetersiz bakiye nedeniyle reddedilen ödeme ve taksitli ödeme (kullanılıyorsa). Yalnızca “başarılı ödeme” senaryosunu test edip diğerlerini atlamak, canlıda karşılaşılacak en yaygın hata türlerini kör noktada bırakır.

Türkiye’de Shopify Payments desteklenmediği için mağazalar üçüncü parti bir sanal POS sağlayıcısı kullanır; bu sağlayıcının Shopify entegrasyonu genelde bir app üzerinden çalışır ve entegrasyonun 3D Secure yönlendirmesini doğru şekilde tamamlayıp tamamlamadığı mutlaka gerçek bir kartla test edilmelidir. Sahte (bogus) ödeme ağ geçidiyle yapılan testler bu adımı simüle etmez.

Geçiş Gününde Hangi Roller Devrede Olmalı?

Geçiş günü en az üç kişi eşzamanlı görev almalıdır: DNS değişikliğini yapan teknik sorumlu, yeni mağazayı test eden kalite kontrol sorumlusu ve müşteri iletişimini yöneten destek sorumlusu; bu üç rolün senkron çalışmaması, sorunların geç fark edilmesine yol açar.

Küçük ölçekli mağazalarda bu üç rol tek kişi tarafından sırayla yürütülebilir, ancak bu durumda geçiş penceresi daha uzun tutulmalı ve her adım arasında kontrol için zaman payı bırakılmalıdır. Kurumsal ölçekte (Akinon, Magento gibi platformlardan gelen) ise her rol ayrı kişi tarafından üstlenilmeli ve bir iletişim kanalı (örneğin özel bir Slack kanalı) üzerinden anlık durum paylaşılmalıdır.

Downtime Süresi Nasıl Minimuma İndirilir?

Downtime’ı gerçekten sıfıra indirmenin yolu, DNS değişikliğinden önce yeni sistemin tamamen hazır ve test edilmiş olmasıdır DNS geçişi sadece son adım olmalı, hazırlık adımı değil.

Peki bu pratikte ne anlama geliyor? Yeni Shopify mağazası, DNS değişikliğinden önceki gün tüm ürünler, ödeme, kargo ayarlarıyla eksiksiz hazır olmalı; DNS geçişi yapıldığı anda mağaza zaten satışa hazır durumda olmalı, kurulum o anda başlamamalı.

Çoğu geçişte gerçek downtime birkaç dakika ile birkaç saat arasında kalır; bu süre büyük ölçüde DNS sağlayıcısının yayılma hızına ve önceden TTL düşürülüp düşürülmediğine bağlıdır.

Farklı Kaynak Platformlarda DNS Geçişi Nasıl Farklılaşır?

DNS geçişinin temel mekaniği platform bağımsız aynı kalır, ancak eski platformun barındırma (hosting) modeli geçiş penceresinin uzunluğunu etkiler; self-hosted platformlarda ek olarak sunucu kapatma adımı, kapalı SaaS platformlarda ise panel erişim süresi devreye girer.

WooCommerce ve Magento gibi self-hosted platformlarda, eski sunucunun tamamen kapatılması genelde DNS geçişinden haftalar sonra yapılır bu, geri dönüş ihtiyacı doğarsa sunucunun hâlâ erişilebilir olmasını sağlar. Ticimax, IdeaSoft ve T-Soft gibi kapalı SaaS platformlarda ise panel erişimi sözleşme süresine bağlıdır; bu platformlardan geçişte DNS değişikliği yapılmadan önce panelin en az 30-60 gün daha aktif kalacağından emin olunmalıdır.

Kurumsal ölçekli Akinon geçişlerinde DNS değişikliği tek başına yeterli değildir; mağaza içi POS cihazlarının da yeni sisteme senkronize olması gerekir. Bu konu Akinon Omnichannel yapısından Shopify Plus’a geçiş rehberinde ayrıca ele alınır.

Sipariş Verisi İkiye Bölünürse Ne Olur?

Geçiş anında eski sistemde hâlâ gelen bir sipariş varsa ve DNS zaten Shopify’a yönlendirilmişse, bu sipariş kaybolabilir veya iki sistemde ayrı ayrı görünebilir.

Bu riski önlemek için eski sistemde sipariş alımının DNS değişikliğinden en az 1-2 saat önce tamamen durdurulması ve bu sürede “bakım modu” mesajının gösterilmesi önerilir. Kısa süreli bir bekleme ekranı, veri tutarsızlığından çok daha az maliyetlidir.

Stok Senkronizasyonu Geçiş Anında Nasıl Kilitlenmeli?

Stok senkronizasyonunun geçiş anında kilitlenmesi, iki sistemin aynı ürünü aynı anda satmasını (overselling) önlemenin tek güvenilir yoludur; bu kilitleme, eski sistemdeki stok güncellemesinin durdurulup son stok verisinin Shopify’a bir kerelik aktarılmasıyla yapılır.

Kilitleme adımı atlanırsa, DNS yayılımının tamamlanmadığı ara dönemde (bazı kullanıcılar eski siteyi, bazıları yeni siteyi görürken) aynı üründen son 1 adet stok hem eski hem yeni sistemde satılabilir. Bu senaryo, özellikle sınırlı stoklu veya kampanyalı ürünlerde müşteri memnuniyetsizliğine doğrudan yol açar ve iki ayrı iptal/iade süreci yönetimi gerektirir.

İpucu: Kilitleme penceresini mümkün olduğunca kısa tutmak için stok aktarımını DNS değişikliğinden hemen önce, otomatikleştirilmiş bir script veya toplu (bulk) API çağrısıyla yapın. Manuel stok girişi, büyük kataloglarda kilitleme süresini gereksiz yere uzatır.

Geçiş Sonrası DNS Sağlığı Nasıl İzlenmeli?

DNS sağlığı izleme, geçiş sonrası ilk 48 saat boyunca farklı coğrafi konumlardan ve farklı DNS sağlayıcılarından siteye erişimin doğru şekilde yeni sunucuya yönlendiğini teyit eden bir kontrol sürecidir; bu kontrol, yayılımın gerçekten tamamlanıp tamamlanmadığını gösterir.

Çevrimiçi DNS yayılım kontrol araçları (dünya genelindeki farklı DNS sunucularından sorgu yaparak sonuç gösteren araçlar), bir bakışta yayılımın hangi bölgelerde tamamlandığını, hangilerinde hâlâ eski kayda işaret ettiğini gösterir. Bu araç, özellikle uluslararası müşterisi olan mağazalar için yayılımın tüm coğrafyalarda tamamlandığını doğrulamak açısından değerlidir.

Kritik Not: Yayılım kontrolü yalnızca bir kez değil, geçişten sonraki ilk 48 saat içinde birkaç kez tekrarlanmalıdır. TTL süresi geçmiş olsa bile bazı DNS sunucuları (özellikle büyük kurumsal ağların önbellekleri) kayıtları daha uzun tutabilir.

Geçiş Öncesi Rollback (Geri Dönüş) Planı Nasıl Hazırlanır?

Rollback planı, DNS geçişi sonrası kritik bir sorun (ödeme tamamen çalışmıyor, site tamamen erişilemiyor) çıkarsa eski sisteme dakikalar içinde dönebilmeyi sağlayan bir acil durum prosedürüdür; bu plan olmadan yapılan geçişlerde sorun anında saatlerce süren manuel çözüm arayışı yaşanır.

Rollback planının temel bileşeni, eski DNS kayıtlarının tam bir yedeğinin (her sütun, her değer) geçiş öncesi çıkarılmış olmasıdır. TTL değeri düşürüldüğü için rollback de yeni geçiş kadar hızlı yayılır bu, düşük TTL’nin hem ileri hem geri yönde avantaj sağladığı anlamına gelir.

1. Mevcut DNS kayıtlarının tam listesini (tip, ad, değer, TTL) bir tabloya kaydedin.
2. Rollback kararını kimin, hangi kriterle (örneğin “checkout tamamlama oranı %50 düşerse”) vereceğini önceden netleştirin.
3. Rollback sırasında hangi verinin (yeni gelen siparişler) nasıl korunacağını planlayın.
4. Rollback sonrası tekrar deneme tarihini ve düzeltilecek maddeleri belgeleyin.

İpucu: Rollback kararını geçiş anında tartışmaya açmayın. Karar kriterleri geçiş öncesi net rakamlarla (örneğin “1 saat içinde 5’ten fazla ödeme hatası” gibi) belirlenmeli, geçiş gecesi duygusal karar vermeye yer bırakılmamalıdır.

Mobil ve Masaüstü Kullanıcılar DNS Yayılımını Farklı mı Deneyimler?

Mobil operatörlerin DNS önbellekleme (caching) süreleri, sabit internet sağlayıcılarınkinden farklı olabilir; bu nedenle DNS yayılımı sırasında bazı mobil kullanıcılar yeni siteyi masaüstü kullanıcılarından daha geç veya daha erken görebilir.

Bu farklılık, geçiş sonrası ilk saatlerde “bende yeni site açılmıyor ama arkadaşımda açılıyor” şeklinde şikayetlerin gelmesine neden olabilir. Bu durum bir hata değildir, DNS’in doğası gereği kademeli yayılan bir mekanizma olmasından kaynaklanır ve TTL süresi geçtikçe kendiliğinden çözülür.

Uzak Durulması Gereken Risk: Bu tür ilk saatlerdeki karışık raporları “büyük bir sorun var” diye yorumlayıp aceleyle rollback yapmak, henüz tamamlanmamış bir yayılım sürecini kesintiye uğratır. Yayılım tamamlanana kadar (TTL süresi + birkaç saat) sabırlı kalınmalı, sadece gerçek teknik hatalarda (500 hatası, ödeme çökmesi) acil müdahale edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

DNS değişikliği ne kadar sürede tüm dünyada yayılır? TTL değeri düşürülmüşse genelde birkaç dakika ile birkaç saat arasında tamamlanır. TTL düşürülmemişse 24-72 saate kadar çıkabilir.

Geçiş için en uygun gün/saat hangisi? Mağazanın en düşük trafik aldığı gün ve saat dilimi (genelde hafta içi gece yarısı sonrası) tercih edilmelidir.

DNS geçişi sırasında e-posta hizmeti etkilenir mi? Doğru yapılandırılmazsa evet. MX kayıtlarının A/CNAME kayıtlarından ayrı yönetildiği ve geçiş sırasında dokunulmadığı teyit edilmelidir.

Downtime sırasında müşteriler ne görür? Genelde “bakımdayız, kısa süre sonra döneceğiz” mesajı içeren basit bir bekleme sayfası gösterilir.

Shopify’a geçişte SSL sertifikası otomatik mi gelir? Evet, Shopify domain bağlandıktan sonra otomatik olarak ücretsiz SSL sertifikası sağlar, ayrı bir işlem gerekmez.

DNS geçişi başarısız olursa geri dönüş mümkün mü? Evet, eski DNS kayıtları not alınıp saklandıysa geçiş geri alınabilir. Bu yüzden geçiş öncesi mevcut DNS kayıtlarının tam bir yedeği çıkarılmalıdır.

MX kayıtlarına dokunmam gerekir mi? Hayır, MX kayıtları e-posta sunucusunu belirler ve Shopify’a geçişten etkilenmemesi gerekir. Yalnızca A ve CNAME kayıtları güncellenmelidir.

Rollback kararını kim vermeli? Geçiş öncesi belirlenen net kriterlere göre proje sorumlusu karar vermelidir. Karar kriterleri (örneğin belirli bir hata oranı eşiği) geçiş anında değil, önceden yazılı olarak belirlenmelidir.

Mobil kullanıcılar neden bazen daha geç yeni siteyi görüyor? Mobil operatörlerin DNS önbellekleme süreleri sabit internet sağlayıcılarından farklı olabilir. Bu normal bir yayılım farkıdır ve TTL süresi geçtikçe kendiliğinden düzelir.

DNS geçişi hangi saatte yapılmalı? Mağazanın en düşük trafik aldığı gün ve saat diliminde, genelde hafta içi gece yarısından sonra yapılması önerilir. Kampanya dönemleri ve hafta sonları kesinlikle tercih edilmemelidir.

Stok kilitleme adımı ne kadar sürmeli? Mümkün olduğunca kısa, otomatikleştirilmiş bir aktarımla dakikalar seviyesinde tutulmalıdır. Manuel stok girişi bu süreyi gereksiz yere uzatır ve overselling riskini artırır.

Sonraki Adım

Downtime yönetimi tamamlandıktan sonra geçişin başarısı ilk 30 günde ölçülmelidir. Geçiş sonrası ilk 30 gün performans ve SEO takip rehberine geçilerek süreç tamamlanabilir.